Wykrawanie podkładek na wymiar
Podkładki wycinamy z gumy, tworzyw sztucznych, pianek, filcu i cienkich blach, od pojedynczych sztuk po serie na setki tysięcy.
Kształt podkładki bierzemy z rysunku, próbki albo szkicu, a narzędzie dobieramy do wielkości zamówienia.
Na czym polega wykrawanie podkładek?
Wykrawanie to oddzielenie gotowego kształtu od arkusza nożem tnącym, bez wiórów i bez obróbki krawędzi. Nóż o zarysie podkładki wchodzi w arkusz pod naciskiem prasy albo prowadzi go głowica plotera.
Wobec toczenia i frezowania wycinanie podkładek trwa krócej i nie zostawia odpadu wiórowego. Przy cienkich materiałach jedno uderzenie narzędzia daje gotowe podkładki z otworem pod śrubę.
Metodę cięcia podkładek dobieramy do rodzaju materiału i wielkości zamówienia. Wykrojnik wygrywa przy powtarzalnych partiach podkładek, ploter przy prototypach.
Podkładki traktujemy jako produkt techniczny, nie katalogowy: kształt i tolerancję ustala rysunek klienta albo zastosowanie, a nie norma DIN.
Metody wycinania podkładek
Stosujemy trzy technologie cięcia podkładek. Metodę podpowiadamy przy wycenie, na podstawie liczby podkładek i rodzaju materiału.
Cięcie rotacyjne
Wykrojnikiem tniemy podkładki jednym ruchem, na kształt odwzorowany w narzędziu. Po przygotowaniu wykrojnika stanowisko daje kilka tysięcy podkładek na godzinę, z powtarzalnością w całej partii. Narzędzie archiwizujemy, więc powtórzone zamówienie na te same podkładki rusza bez kosztu przygotowania. Czas wykonania nowego wykrojnika to kilka dni, dlatego stosujemy go w produkcji seryjnej, od kilkuset sztuk w górę.
Cięcie ploterem CNC
Ploter tnie podkładki nożem oscylacyjnym prosto z pliku DXF, bez wykrojnika. Dzięki temu prototypowe podkładki powstają w krótkim czasie, a zmiana kształtu kosztuje tyle, co poprawka rysunku.
Kiss Cut
Podkładki samoprzylepne tniemy metodą kiss cut: nóż przecina podkładkę wraz z klejem i zostawia liner nienaruszony. Podkładki zostają na rolce i schodzą pojedynczo przy montażu.
Materiały do produkcji podkładek
Podkładki wycinamy z ponad dwudziestu gatunków gum, tworzyw i pianek. W tabeli zebraliśmy te, z których podkładki powstają najczęściej.
| Materiał | Zakres temperatur | Odporność chemiczna | Odporność na ścieranie | Typowe podkładki |
|---|---|---|---|---|
| EPDM | -40°C do +120°C | woda, para, ozon | średnia | podkładki uszczelniające |
| NBR | -30°C do +100°C | oleje i paliwa | dobra | podkładki olejoodporne |
| Silikon | -60°C do +200°C | kontakt z żywnością | niska | podkładki spożywcze |
| PTFE | -260°C do +260°C | kwasy i zasady | dobra | podkładki ślizgowe |
| POM | -40°C do +100°C | rozpuszczalniki | wysoka | podkładki dystansowe |
| Pianka PE | -40°C do +80°C | woda | niska | podkładki tłumiące |
| Aluminium | -50°C do +250°C | korozja | wysoka | podkładki aluminiowe |
Wybór zależy od rodzaju materiału pracującego w złączu oraz od temperatury i mediów wokół niego. Te same podkładki w gumie i w tworzywie to dwa różne produkty o innej odporności.
Odporność chemiczna i temperatury pracy
Odporność chemiczna decyduje o tym, czy podkładki wytrzymają kontakt z olejem, kwasem albo parą wodną przez cały okres pracy. Podkładki dobieramy do medium, nie do ceny arkusza.
Skrót tego, co przesądza o doborze podkładek:
- EPDM – odporność na wodę, parę i ozon, ograniczona odporność na oleje mineralne
- NBR – odporność na oleje, paliwa i smary, słaba odporność na ozon i UV
- Silikon – odporność w zakresie -60°C do +200°C, dopuszczenie do kontaktu z żywnością
- PTFE – odporność na kwasy, zasady i rozpuszczalniki, odporność termiczna do +260°C
- POM – odporność na ścieranie, niska odporność na stężone kwasy i zasady
- Pianka PE – odporność na wodę i roztwory obojętne, niska odporność na oleje
- Aluminium – odporność korozyjna dzięki warstwie tlenkowej, niska odporność na zasady
Temperatura pracy zawęża listę podkładek szybciej niż chemia. Powyżej 120°C z gum zostaje silikon, a przy temperaturze ciągłej powyżej 200°C wchodzą w grę tylko tworzywa fluorowe i metale.
Podana wyżej temperatura dotyczy pracy ciągłej. Przy kontakcie z żywnością sprawdzamy dopuszczenia surowca osobno, bo certyfikat ISO 9001 obejmuje system produkcji, a nie odporność podkładki.
Podane odporności chemiczne dotyczą typowych warunków pracy. Przy agresywnych mediach, wysokich stężeniach lub temperaturach granicznych zalecamy konsultację przed doborem materiału.
Odporność na ścieranie i naciski
Ścieranie niszczy podkładki tam, gdzie powierzchnie pracują względem siebie, a nie tylko na siebie naciskają. W węzłach obrotowych stawiamy na podkładki z POM i PTFE, bo odporność na ścieranie mają wyższą niż guma o tej samej twardości.
Pod naciskiem statycznym liczy się odporność na płynięcie. Podkładki mają rozłożyć siłę na większą powierzchnię, a zwiększenie powierzchni docisku to podstawowy powód, dla którego się je stosuje.
Zamówienie, wycena i czas realizacji
Zamówienie zaczyna się od rysunku, próbki albo szkicu z wymiarami – wystarczy jedno z trzech. Wycenę podkładek odsyłamy zwykle tego samego lub następnego dnia roboczego.
Przy nietypowych kształtach podkładek prosimy o plik DXF, bo z niego narzędzie i program plotera powstają bez przerysowywania. Zużyte podkładki odtwarzamy pomiarowo.
Koszt wycinania podkładek zależy bardziej od kształtu i liczby otworów niż od obrysu. Większość zamówień zamykamy w 1-7 dni roboczych, a proste podkładki z gumy w krótkim czasie.
- Rysunek, próbka lub szkic.
- Wybór materiału na podkładki albo opis warunków pracy.
- Liczba sztuk i termin.
- Wycena oraz dobór metody cięcia.
- Produkcja, kontrola pierwszej podkładki z serii, wysyłka.
| Parametr zlecenia | Zakres |
|---|---|
| Grubość arkusza | 0,2-30 mm |
| Długość i szerokość wykroju | od 5 mm do 1000 mm |
| Wielkość serii | od 1 szt. |
| Czas realizacji | 1-7 dni roboczych |
Zastosowanie podkładek wykrawanych na wymiar
Podkładki cięte na zamówienie trafiają tam, gdzie gotowy rozmiar z katalogu nie pasuje do konstrukcji. Zastosowanie podkładek zmienia się razem z materiałem, choć produkt bywa ten sam.
Podkładki dystansowe
Ustawiają luz między częściami.
Podkładki uszczelniające.
Zamykają styk kołnierza albo pokrywy.
Podkładki antywibracyjne
tłumią drgania pod stopami maszyn
Podkładki izolacyjne
Przerywają obieg prądu między metalami.
Podkładki ochronne
Chronią lakier i szkło przed zarysowaniem.
Podkładki ślizgowe
Zmniejszają tarcie w węzłach obrotowych.
W motoryzacji i sprzęcie AGD idą przede wszystkim podkładki gumowe i podkładki piankowe. Energetyka i chemia zamawiają produkty z tworzyw i metali do wyższych temperatur, a elektronika cienkie podkładki izolacyjne.
Podkładka aluminiowa pod śrubę rozkłada docisk na cienkiej blasze i nie rysuje lakieru. W tym zastosowaniu podkładki wycinamy z blachy o grubości 0,5-3 mm, z otworem pod klasę łącznika.